{{Wiccionaire-motî|e}}
<FONT COLOR="#ff0000"><B>e</B></FONT> / 
<FONT COLOR="#ff0000"><B>e-n</B></FONT> divant voyale [divancete] 

'''I.''' (divant des sustantifs)

'''1.''' [[Motî:dins|dins]] [[Motî:li|li]] (divant on sustantif omrin). <I>Dji m' pormoenne e bwès.</I> <I>Elle esteut e corti.</I> <I>Metoz çoula e l' årmå.</I> <span lang=fr>F. "en, dans le, au".</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;[[E payis des shabotîs (roman)|E payis des shabotîs]]:</FONT> roman da [[Joseph Calozet]].

'''2.''' [[Motî:dins|dins]] (divant sacwants sustantifs femrins, avou rsaetchaedje di l' årtike). <I>Ça s' a passè e France.</I> <I>I s' a tapé e Mouze.</I> <I>Gn aveut des soris e scole.</I> <span lang=fr>F. "en, dans la, à".</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;walon e scole:</FONT> cours di walon tins des scoles ordinaires. <span lang=fr>F. "wallon à l'école".</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;mete ene sacwè e [[Motî:plaece|plaece]]:</FONT> el bén rindjî. <span lang=fr>F. "ranger".</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;e-n [[Motî:erote|erote]]°</FONT> [[ridoblete]] del divancete "e".
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;aveur åk e [[Motî:trexhe|trexhe]]°.</FONT>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;Va s' tchire e [[Motî:Mouze|Mouze]]°; on voerè t' cou.</FONT>

'''3.''' dins (divant des prezintoes, omrins u femrins) <I>E ç' payis ci, vos seroz cwite des hapeus d' boûsse.</I> <I>End a e sacwants plaeces.</I> <I>Dj' a ene pire e m' solé.</I> <I>Esmayel si feme, ele serè reclôse e leu måjhone </I>([[L. Mahin]]). <span lang=fr>F. "dans".</span>
<FONT COLOR="#ff0000">e-n on</FONT> u 
<FONT COLOR="#ff0000">e-n èn</FONT>, 
<FONT COLOR="#ff0000">e-n ene</B></FONT> dins on, dins ene. <I>Les pinsons nitèt dins ene tchabote e-n on vî pemî </I>([[A. Laloux]]). <I>Il euxhe bén avou do laecea e-n ene laitreye mins i faleut des timbes ey end aveut nén </I>(ramexhné pa [[L. Remacle]]). <I>Nosse mere côpéve li pwin a cougnets, les mete e-n on saeyea, vudî dsu on cocmwår di bolante aiwe; les coshets grougnént d' plaijhi tot tchafiant.</I> <I>Mareye ourit sogne di s' bouket Ele fijha bén des mirlifitches Po l’ mete e-n on blanc noret </I>([[H. Hurard]]).

'''4.''' (pus stroetmint) dins (on metou lingaedje). <I>Rimetoz mu ci tecse ma e walon.</I> <I>Li djudje breya on cmandmint e l' almand </I>([[J. Minet]]). <span lang=fr>F. "en".</span>

'''5.''' (pus stroetmint) a (divant sacwants nos d' plaeces). <I>E-n Andrimont.</I> <span lang=fr>F. "à".</span>

'''II.''' [[Motî:tot|tot]] (divant on [[pårticipe erirece]]). <I>Rotans e tchantant.</I> Loukîz a : [[Motî:etot|etot]]. <span lang=fr>F. "en, tout en".</span>


== Etimolodjeye == 
[[Etimolodjeye latene|latén]] "<span lang=la><I>in illo</I></span>" 

== Omofoneye == 
* [[Motî:è|è]] (endè)

== Mots d’ aplacaedje == 
* [[Motî:el 2|el 2]] (e li divant sustantif femrin)
* [[Motî:ezès|ezès]] (e les)
* [[Motî:eto|eto]]
* [[Motî:ewoeye|ewoeye]]
* [[Motî:erote|erote]]
* [[Motî:tenoncô|tenoncô]]
* [[Motî:tenawete|tenawete]]
* [[Motî:eneviè|eneviè]]
* [[Motî:mousse-e-stron|mousse-e-stron]], [[Motî:mousse-e-brin|mousse-e-brin]], [[Motî:mousse-e-flate|mousse-e-flate]]
* avou l' disfondowe « in »
** [[Motî:tinzintins|tinzintins]] 
** [[Motî:infén|infén]]

== Minme sourdant etimolodjike ==
* [[Motî:e-|e-]] (betchete)

== Disfondowes == 
;e (divant on no) : <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">è</FONT>, a, o, ou, in.</span> 
;e-n on : <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">è-n on</FONT>, o-n on, a-n on, a-n in, a in, in-n in.</span> 
;e-n ene : <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">è-n ène</FONT>, è-n ine, è-n one, è-n ëne, o-n one, a-n ëne, a ène, a ëne.</span> 
;e (divant on pårticipe erirece) : <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">è</FONT>, a, in, an;</span> miersipepieuzmint el mape ey el notûle [[A.L.W.]] <B>2.</B> 86.

== Vî scrijha ==
[[Scrîta|Vî scrijha]] : « es »

== Hårdêyes divintrinnes == 
* [[divancete|Dipus d' racsegnes so les dvancetes]]
* [[pårticipe prezintrece|Dipus d' racsegnes sol djerondif]]
* [[divancetes (toponimeye)|Dipus d' racsegnes sol divancete "e" dins les nos d' plaeces del Walonreye]]

== Franwal ==
Cas la ki <span lang=fr>F. "en".</span> n’ est nén ratourné pa « e » :
* côper a bokets ; moussî a-n Almand, pårti a deus (gn a nole idêye di « dins li »
* tot tchantant, tot corant vite
* <span lang=fr>F. "passer de main en main"</span> = passer d’ ene mwin a l’ ôte
* <span lang=fr>F. " de mal en pis"</span> = todi pus pire ; i va todi pus må.