{{Wiccionaire-motî|e}} e / e-n divant voyale [divancete] '''I.''' (divant des sustantifs) '''1.''' [[Motî:dins|dins]] [[Motî:li|li]] (divant on sustantif omrin). Dji m' pormoenne e bwès. Elle esteut e corti. Metoz çoula e l' årmå. F. "en, dans le, au". >> [[E payis des shabotîs (roman)|E payis des shabotîs]]: roman da [[Joseph Calozet]]. '''2.''' [[Motî:dins|dins]] (divant sacwants sustantifs femrins, avou rsaetchaedje di l' årtike). Ça s' a passè e France. I s' a tapé e Mouze. Gn aveut des soris e scole. F. "en, dans la, à". >> walon e scole: cours di walon tins des scoles ordinaires. F. "wallon à l'école". >> mete ene sacwè e [[Motî:plaece|plaece]]: el bén rindjî. F. "ranger". >> e-n [[Motî:erote|erote]]° [[ridoblete]] del divancete "e". >> aveur åk e [[Motî:trexhe|trexhe]]°. >> Va s' tchire e [[Motî:Mouze|Mouze]]°; on voerè t' cou. '''3.''' dins (divant des prezintoes, omrins u femrins) E ç' payis ci, vos seroz cwite des hapeus d' boûsse. End a e sacwants plaeces. Dj' a ene pire e m' solé. Esmayel si feme, ele serè reclôse e leu måjhone ([[L. Mahin]]). F. "dans". e-n on u e-n èn, e-n ene dins on, dins ene. Les pinsons nitèt dins ene tchabote e-n on vî pemî ([[A. Laloux]]). Il euxhe bén avou do laecea e-n ene laitreye mins i faleut des timbes ey end aveut nén (ramexhné pa [[L. Remacle]]). Nosse mere côpéve li pwin a cougnets, les mete e-n on saeyea, vudî dsu on cocmwår di bolante aiwe; les coshets grougnént d' plaijhi tot tchafiant. Mareye ourit sogne di s' bouket Ele fijha bén des mirlifitches Po l’ mete e-n on blanc noret ([[H. Hurard]]). '''4.''' (pus stroetmint) dins (on metou lingaedje). Rimetoz mu ci tecse ma e walon. Li djudje breya on cmandmint e l' almand ([[J. Minet]]). F. "en". '''5.''' (pus stroetmint) a (divant sacwants nos d' plaeces). E-n Andrimont. F. "à". '''II.''' [[Motî:tot|tot]] (divant on [[pårticipe erirece]]). Rotans e tchantant. Loukîz a : [[Motî:etot|etot]]. F. "en, tout en". == Etimolodjeye == [[Etimolodjeye latene|latén]] "in illo" == Omofoneye == * [[Motî:è|è]] (endè) == Mots d’ aplacaedje == * [[Motî:el 2|el 2]] (e li divant sustantif femrin) * [[Motî:ezès|ezès]] (e les) * [[Motî:eto|eto]] * [[Motî:ewoeye|ewoeye]] * [[Motî:erote|erote]] * [[Motî:tenoncô|tenoncô]] * [[Motî:tenawete|tenawete]] * [[Motî:eneviè|eneviè]] * [[Motî:mousse-e-stron|mousse-e-stron]], [[Motî:mousse-e-brin|mousse-e-brin]], [[Motî:mousse-e-flate|mousse-e-flate]] * avou l' disfondowe « in » ** [[Motî:tinzintins|tinzintins]] ** [[Motî:infén|infén]] == Minme sourdant etimolodjike == * [[Motî:e-|e-]] (betchete) == Disfondowes == ;e (divant on no) : è, a, o, ou, in. ;e-n on : è-n on, o-n on, a-n on, a-n in, a in, in-n in. ;e-n ene : è-n ène, è-n ine, è-n one, è-n ëne, o-n one, a-n ëne, a ène, a ëne. ;e (divant on pårticipe erirece) : è, a, in, an; miersipepieuzmint el mape ey el notûle [[A.L.W.]] 2. 86. == Vî scrijha == [[Scrîta|Vî scrijha]] : « es » == Hårdêyes divintrinnes == * [[divancete|Dipus d' racsegnes so les dvancetes]] * [[pårticipe prezintrece|Dipus d' racsegnes sol djerondif]] * [[divancetes (toponimeye)|Dipus d' racsegnes sol divancete "e" dins les nos d' plaeces del Walonreye]] == Franwal == Cas la ki F. "en". n’ est nén ratourné pa « e » : * côper a bokets ; moussî a-n Almand, pårti a deus (gn a nole idêye di « dins li » * tot tchantant, tot corant vite * F. "passer de main en main" = passer d’ ene mwin a l’ ôte * F. " de mal en pis" = todi pus pire ; i va todi pus må. [[Categoreye:Motî]]