fagne
I. [f.n.] frexhe plaece avou des troufires et des sankisses, , k' on-z î passe målåjheymint, sovint metowe so ene plateur al copete d' ene viye montinne. Gn aveut on spér avå l' fagne ki s' pormoennéve e fôme di fabrike. Loukîz a : efagnî, fa, fwè 2. F. "fange". >> on boû d' fagne: onk ki n' cåze nén. F. taciturne. >> li fagne Magnan, li fagne Magrite Djandour, li fagne Mariete: nos di des plaeces di Transene. >> Mozet-Fagne: no d' ene plaece di Djalhé. >> Fagne salrece: plaece k' on fwait svinter l' aiwe di mer po rascode li sé. F. "marais salant".
II. Fagne [n.pl.] no di deus contrêyes del Walonreye :
1. (Basse) Fagne frexhe contrêye di tchamp et d' bwès, metowe dins on fond, dins l' Eter-Sambe-et-Mouze, inte li Condroz et l' Tieraxhe. F. "Fagne".
2. (Hôte) Fagne frexhe contrêye di bwès et d' troufires, metowe sol dizeu d' l' Årdene. Rindou, l’ blanc-moirt solo s’ edjîsse inte les montagnes Et, d’ on tronnant reyon, fwait sene d’ årvey al Fagne (H. Bragard). Ni riyoz nén del Fagne, mes efants; s’ ele vos soreye å pretins cwand ses tchitchoûles di blanke soye si burlancèt sorlon l’ volté do zuvion, ele sait esse metchante et minme moudreuse (A. Sougnez). F. "Hautes Fagnes". >> Fagne walone: pårtêye del Fagne k' esteut dal Beldjike inte 1816 eyet 1919 (li restant esteut prûsyin).
| fagnete u fagnlete u fagnote u fagnoûle [f.n.] pitite fagne. F. "petite fange".
| fagnåd u fagnard, fagnåde [addj. todi padrî & o.f.n.]
1. Fagnård [n.dj.] li ci (cene) ki dmeure e l' Fagne.
2. onk (ene) ki n' sait ovrer comifåt. Loukîz: ågneu, wachoteu. F. amateur, dilettante.
3. fagnård: pénson del Fagne.
| fagneus, fagneuse [addj.] k' on-z î efagne. F. "fangeux".
| fagnisse
I. [o.n.] plaece k' on-z î efagne åjheymint. Loukîz a : sankisse, brôwisse, trô d' sanke. F. "bourbier".
II. [addj.] fagneus(e). F. "fangeux".
| fagnasse u fagnant, fagnante [addj., purade padvant] fagneus(e). F. "fangeux".
| fagnrece
I. [f.n.] tchacresse. F. "grive draine".
II. [addj.] k' a a vey avou les fagnes. >> five fagnrece: five ki s' atrape pa ene hagneure di picron, k' est foirt corante dins les fagneusès plaeces. F. "fièvre des marais, malaria".
| fagnrê
I. [addj.] fagnåd (ki dmeure e l' Fagne).
II. Fagnrê [n.dj.] no d' famile di Walonreye, e F. Fagneray.
Etimolodjeye et tcherpetaedje
- fagne
- djenitif tîxhon "fanjis" (del fagne).
- fagnåd
- cawete -åd
- fagnård
- cawete -ård
- fagneus
- cawete -eus
- fagnisse
- cawete -isse
- fagnasse
- cawete -asse
- fagnrece
- cawete -rece
- fagnrê
- cawete -rê
Parintêye
Mots d' aplacaedje
Hårdêyes divintrinnes
- Dismacralaedje des intrêyes avou "Fagne"
- Les nos d' plaeces del Walonreye ki s' lomèt "fagne"
- Dipus d' racsegnes sol Basse Fagne
- Dipus d' racsegnes sol Hôte Fagne
- Dipus d' racsegnes sol Fagne walone
- Dipus d' racsegnes so les fagnes salreces
- Dipus d' racsegnes sol fagnård (pénson)
- Dipus d' racsegnes sol gréve fagnrece
- Dipus d' racsegnes sol five fagnrece