{{Wiccionaire-motî|haerna}}
<FONT COLOR="#ff0000"><B>haerna</B></FONT> [o.n.]

<B>1.</B> totes les pîces di [[Motî:cur|cur]] u d' coides, po on tchvå poleur saetchî èn [[Motî:ekipaedje|ekipadje]]. <I>Li pezant haerna so ses rins, Markis loukive li gritchete</I> ([[J. André]]). <I>So mi haerna d' bwès, pus roed k' ene baguete, Dji n' a k' ene mousseure po tos les djamas</I> ([[J. Rode]]). <I>Vozôtes les comeres, vos estoz l' tcherete, li haerna, li tchedje et li scoreye, et nozôte les omes les biesses ki saetchèt</I> ([[A. Masson]]). On dit eto: [[Motî:haernaxhmint|haernaxhmint]], [[Motî:haernaxhreye|haernaxhreyes]], [[Motî:ehaernixhmint|ehaernixhmint]], [[Motî:atelêye|atelêyes]], [[Motî:atelmint|atelmints]]. <span lang=fr>F. harnais.</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;riployî haerna</FONT>; u: 
<FONT COLOR="#0000ff">riclaper si haerna:</FONT> 
<I>a)</I> riployî bagaedje (s' aprester po-z eraler). <span lang=fr>F. plier baguage.</span>
<I>b)</I> clôre botike. <span lang=fr>F. fermer, faire faillite.</span>
<I>c)</I> [[Motî:mori|mori]].

<B>2.</B> tolminme kéne [[Motî:usteye|usteye]]. <I>Dji vos va djåzer des haernas et agayons di m' mestî.</I> On dit eto: [[Motî:agayon|agayon]]. <span lang=fr>F. outil.</span>

<B>3.</B> totes des usteyes eshonne, copurade les cenes d' ene cinse. <I>Il a leyî on gros haerna å mitan do tchamp</I> ([[ramexhné pa M. Francard]]). On dit eto: [[Motî:ekipaedje|ekipaedjes]]. <span lang=fr>F. matériel, équippement, outillage.</span>

<B>4.</B> sacwè k' on-z a dandjî po fé tourner åk, po-z adjinçner ene fiesse, po s' maryî, evnd. <I>Vos pôroz aprester les haernas</I> ([[Arthur Masson]]). <I>Les efants d' Djiblou front raviker l' molén et ses haernas</I> ([[J. Lahaye]]). On dit eto: [[Motî:ahesse|ahesse]]. <span lang=fr>F. équippement, effet, annexes, trousseau.</span>

<B>5.</B> li cinse, l' oujhene leye-minme. <span lang=fr>F. exploitation, entreprise.</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;on gros haerna, on grand haerna, on fameus haerna:</FONT> ene grosse cinse, ene bele fabrike, on molén ki toûne bén. <span lang=fr>F. grande ferme, grand domaine, grosse exploitation, belle petite entreprise.</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;leyî la l' haerna:</FONT> si djoker di tni ene cinse, evnd. <I>Mes parints divnèt vîs, i sont presses a leyî la l' haerna et a passer les guides di l' atelêye a on djonne manaedje</I> ([[J.P. Dumont]]). <span lang=fr>F. cesser l' exploitation.</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;(ri)prinde li haerna:</FONT> divni mwaisse ene sadju (après èn ôte k' eva). <I> Cwand ls Amerikins ont stî po rprinde li haerna, et les Francès riployî bagaedje, on nos a evoyî å Cambodje</I> ([[L. Mahin]]). <span lang=fr>F. prendre la relève.</span>

[[Imådje:haerna.jpg|thumb|250px|Sacwants rabats del få: li haerna metou ådzeu del lame, et l' tchet (metou ådzeu do mantche)]] 

<B>6.</B> (vî mot d' cinsî) pîce del få, metowe å dzeu del lame, po rilver l' fåtchaedje. <I>Pol four, li waeyén, li frumint et l' avoenne, l' ovrî si sierveut d' ene få a haerna po rlever l' prumire bate, bén sovint aflaxheye</I> ([[G. Michel]]). rl a: [[Motî:tchet|tchet]]. 

<B>7.</B> pîce do filet des tindeus ås moxhons. <I>Pu, li tindeu ås wôteus divrè tinkyî ses haernas; adonpwis, les rascovri d' såvlon; fé si hobete, et ratinde, li pougn agrawé åd dibout do haetchant</I> ([[L. Mahin]]). <I>C' est bén l' vraiy ki, dispoy sacwants moes, li måleur nos aveut tertos emacralé dins ses haernas</I> (M. Vandenheuvel). <span lang=fr>F. filet.</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;si herer dins l' haerna (d' ene kimere, d' on galant):</FONT> si leyî andoûler par lu (leye). 

<B>8.</B> (vîs mots) 
<I>a)</I> basti d' ene tcherete.
<I>b)</I> grande tcherete leye-minme.

Disfondowes: <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">hèrna</FONT>, harna, hèrné, hèrnè, harnè, harné, hornè, èrna, arna, ârnè, arnè, arnë</span>; miersipepieuzmint el notûle [[A.L.W.]] 9.79 (haerna des tchvås), 9.149 (haerna del få), 8.181 & 8.184 (haerna do tindeu).

Etimolodjeye: erî-rfwait [[etimolodjeye vikigne|vikigne]] ''hernest''.


Minme sitok etimolodjike:
* [[Motî:haernixhî|haernixhî]]
* [[Motî:ehaernixhî|ehaernixhî]]
* [[Motî:harniker|harniker]]
----
* [[haerna des tchvås|Dipus d' racsegnes so les haernas des tchvås]].
* [[haerna des tindeus|Dipus d' racsegnes so les haernas des tindeus ås moxhons]].