[[Imådje:mwaiye.jpg|thumb|150px|ene pitite mwaiye di boledjî]] 
<B><FONT COLOR="#ff0000">mwaiye</B></FONT> [f.n.]

<B>1.</B> batch k' on [[Motî:prusti|prustixh]] li påsse po fé do pwin (pacô avou ene coviete). <I>C' est dvins l' mwaiye k' on prustixh li monnêye</I> ([[F. Deprêtre et N. Nopère]]). <I>El mwaiye est trop ptite</I> ([[J. Coppens]]). <I>Aprestez l' mwaiye po cure</I> ([[A. Balle]]). <I>Nosse mere fijheut todi s' påsse dins l' pitite mwaiye k' i gn a co e gurnî.</I> <I>Des galetes di novelan al påsse å gros fier, on-z è fjheut plin ene mwaiye</I> (T. Jacquemain). On dit eto: [[Motî:houtche|houtche]], [[Motî:prustin|prustin]]. <span lang=fr>F. pétrin.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>> mwaiye so pîs:</FONT> [[Motî:tåve-mwaiye|tåve-mwaiye°]]. 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;mete (u: taper; u: fote; u: rimwairner) Sint-Pire (u: Sinte Mareye) el mwaiye:</FONT>
<I>a)</I> mete ditrop d' aiwe dins l' farene cwand k' on fwait do pwin. <I>Ele rimwairnêye sint Pire el mwaiye, Li farene manke, vo l' la ki brait; Elle è doet asteure aler rcweri Et l' feu dins l' for blame po k' on rhere</I> ([[P.J. Dosimont]]). 
<I>b)</I> fé do café (u èn ôte aboere) avou bråmint d' l' aiwe. 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;neyî l' [[Motî:mônî|mônî°]] dins l' mwaiye.</FONT> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;li raclete</FONT>; u: 
<FONT COLOR="#0000ff">li raezete</FONT>; u: 
<FONT COLOR="#0000ff">li [[Motî:raezire|raezire°]]</FONT>; u: 
<FONT COLOR="#0000ff">li [[Motî:schavrece 1|schavrece°]] del mwaiye.</FONT> <I>Il escrepe li mwaiye avou ene raezete</I> (J. Coppens). <span lang=fr>F. raclette de boulanger.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;El tchet a tchî dins l' mwaiye:</FONT> dijhêye po ene feme ki [[Motî:ratinde famile|ratind famile]]. <span lang=fr>F. enceinte.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;Setch avri et crou may Rimplixhèt les gregnes et les mwaiyes:</FONT> dijhêye po-z anoncî l' tins.

[[Imådje:berlinne.jpg|thumb|150px|Li mwaiye del berlinne, c' est tot l' caisse]]

<B>2.</B> (mot d' houyeu) caisse del berlinne, do [[Motî:galiot|galiot]]. 

<B>3.</B> (djeyolodjeye) terén plat, metou dins on fond, inte cwate hourleas, come ene mwaiye ås pwins. On dit eto: [[Motî:fondrî|fondrî]], [[Motî:fondrire|fondrire]]. <span lang=fr>F. doline rectangulaire.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;El Mwaiye:</FONT> no di sacwantès plaeces del Walonreye, a [[Motî:Sour-so-Sambe|Sour-so-Sambe]] (la-minme: <span lang=wa-feller>El Mé</span>), a [[Motî:Djoupeye|Djoupeye]], [[Motî:Esneu|Esneu]] (la-minme: <span lang=wa-feller>èl Mê</span>). 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;So les mwaiyes</FONT> (la-minme: <span lang=wa-feller>su les Més</span>): no d' ene plaece di [[Motî:Fontinne-l'-Eveke|Fontinne-l'-Eveke]]. 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;Li Trî al Mwaiye:</FONT> (la-minme: <span lang=wa-feller>Trî al Mé</span>): no d' ene plaece d' [[Motî:Ive|Ive]].
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;rowe al Mwaiye:</FONT> (la-minme: <span lang=wa-feller>ruwe al Mé</span>) no d' ene plaece del [[Motî:Nefe|Nefe]]. 

Etimolodjeye: latén <span lang=la>"magis"</span> (sôre di plat).


Mots d' aplacaedje :
* [[Motî:tåve-mwaiye|tåve-mwaiye]]

----
* [[mwaiye (di boledjî)|Dipus d' racsegnes so les mwaiyes di boledjî]] 
* [[houyire|Dipus d' racsegnes so les mwaiyes des berlinnes]]
* [[mwaiye (djeyolodjeye)|Dipus d' racsegnes so les mwaiyes e djeyolodjeye]] 
* [[mwaiye (toponimeye)|Dipus d' racsegnes so les nos d’ plaeces del Walonreye ki s’ lomnut « mwaiye »]]