prôpe [addj.] 1. [[Motî:nete|nete]] (bén rnetyî, sins nole taetche). Do prôpe lindje. Vosse prôpe tchimijhe est sol plantchî . On n' årè nén åjhey po l' rawè prôpe ([[R. Hostin]]). Dji lyi aveu dit d' mete ene prôpe camizole ([[P.J. Dosimont]]). F. propre, lavé, débarbouillé. >> prôpe et nete: [[ridoblaedje di sinonimes]]. >> prôpe et nete come el rowe Påkete: bén prôpe. >> prôpe come on pronne k' a stî lavé deus côps; u: ossu prôpe k' on navea k' a stî pelé deus côps; u: prôpe come on nou sô; u: prôpe come li cou d' l' efant Djezus: bén prôpe, bén lavé. rl a: [[Motî:rilure|rilure]], [[Motî:riletchî|riletchî]]. [[Motî:blinker|blinker]]. >> aveur li dzeu di s' tiesse ossu prôpe k' on navea pelé deus côps: esse tchenou. rl a: [[Motî:pane|pane di veule]]. 2. bén moussî , bén abieye. I fåt vey, si grande djupe a fåkete, come elle est prôpe avou.. Li gamene esteut prôpe po fé ses påkes ([[J. Coppens]]). Mon Diu k' i sont beas, k' i sont prôpes; on lzè magnrive ([[R. Joelants]]). On dit eto: [[Motî:gåy|gåy]]. F. coquet, élégant, chic, soigné. >> esse prôpe avou rén: esse bea, minme avou des bonmartchîs mousmints. >>  :. 3. ki n' fwait pus dins ses faxhes, tot djåzant d' on påpåd. Cwand i sont prôpes, on les mete e scole. 4. k' i gn a pont d' [[Motî:crouwå|crouwås]] dvins, tot djåzant d' ene [[dinrêye]]. Voste avoenne est co bén prôpe (ramexhné pa [[M. Francard]]). F. désherbé, sans mauvaises herbes. 5. bén claire tot cåzant del lune. Li lune est prôpe: i va fé bea (ramexhné pa [[M. Francard]]). F. détachée. 6. (tot djåzant årvier) må prin(jhe). Bén vo t' la prôpe ! Si nos n' avans k' ça d' pinsion, nos estans prôpes ! ([[J. Coppens]]). [O4, S117] F. dans de beaux draps, en mauvaise posture, mal loti. >> Vo l' la prôpe ! :: Djel vou bén croere: i fwait s' comission a l' ouxh: djeu d' mot avou l' sinse di dvant. 7. nén prôpe nén [[Motî:oniesse|oniesse]], nén comifåt. Ça n' est nén foirt prôpe di s' mostrer tot nou al finiesse (ramexhné pa [[M. Francard]]). II. [o.n.] 1. do prôpe (tot djåzant årvier) ene laide keure. Bén c' est do prôpe cou k' il ont la fwait a leus vîs parints. 2. sakî bon po, capåbe di. >> prôpe a rén; prôpe a tot; bon a tot et prôpe a rén; prôpe a rén et bon a tot: onk ki s' endè fåt dmefyî, k' i n' lyi fåt rén dner a fé. F. mauvais sujet, incapable. On dit eto: [[Motî:wasse|laid wasse]], [[Motî:måmå|laid måmå]]. 3. prôpe decidaedje. C' est di s' prôpe k' il a intré drola. Vos n' avoz jawais seu fé on procès-verbå di vosse prôpe([[J. Coppens]]). F. gré, initiative. 4. des prôpes des grossès biestreyes. Bén i nd a fwait des prôpes !. On dit eto: [[Motî:bele|des beles]]. F. connerie, bêtise, gaffe, maladresse, bévue. III. [adv.] directumint et nén po ene ôte. C' est po miminme prôpe, po luminme prôpe, po leyminme prôpe. F. en propre. Disfondowes: proⁿpe, prôpe, prope, proûpe. | prôpisté [f.n.] cwalité d' ene sakî, d' ene sacwè k' est foirt prôpe, dit dins ene fråze emocionrece. Elle est d' ene prôpisté ! ([[L. Remacle]]). I fwait ene propisté dins ç' måjhon la ! (ramexhné pa [[M. Francard]]). Disfondowes: proⁿpisté, prôpristé, prôpsuté, prôpté, prôptè, prôpruté, prôprèté, prôprètè, prôprëté, propruté, proprëté, proprëtè. | prôpmint [adv.] [[Motî:cråne|cråndimint]]. On dit eto: [[Motî:håynete|håynetmint]]. Ele l' a prôpmint fotou a l' ouxh. F. proprement, véritablement, en fait, carrément. Disfondowes: proⁿpmint, prôprumint, proûpmint, propmint, prôprëmint Parintêye * [[Motî:raprôpyî|raprôpyî]] * [[Motî:måprôpe|måprôpe]] Parints calké do francès * [[Motî:prôpieté|prôpieté]] Contråves: * [[Motî:mannet[mannet]]