schoûter u aschoûter ([[Codjowaedje bouter|codjowaedje]]) I. [v.c.] 1. ôre eyet prinde asteme a çou k' on-z ôt. Aschoûtez çki dj' vos va dire. Cwand dji vs schoûte djåzer do vî tins, dji vs trove bén anoyeus ([[C. Massaux]]). Dji vos vou berdeler et n' nén vos aschoûter ([[J. Beaucarne]]). Les djins di ç' costé ci, i les fåt aschoûter: des côps c' est co bén vraiy, des côps, c' est des mintreyes. ([[J. Beaucarne]]). O ! aschoûte bén: "si ti vleus, séss, T' pôreus bén esse ttossu crås k' mi, respond i l' tchén ([[L. Bernus]]). Les årtisses ki s' ecråxhént di s' saeyin schoûtént les idêyes k' il aveut l' agrè d' consyî ([[Florian]] rat. pa. [[F. Nyns]]). F. écouter, prêtre l' oreille. >> Li ci ki cåze seme, li ci ki schoûte mexhnêye: on wangne dipus a schoûter k' a cåzer. Franwal: ahåyant po: La parole est d'argent mais le silence est d'or. >> Li ci ki schoûte ås ouxhs ôt sovint må: Li ci (cene) ki vout sawè çou k' les djins djhèt et ki n' el rigåde nén, i (ele) candje sovint çou k' on-z a dit cwand i (ele) li repete. 2. fé çou k' on mwaisse comande di fé. C' est on chef k' est bén aschouté. I fåt aschoûter ses parints. On dit eto: [[Motî:obeyi|obeyi a]]. F. obéir à. >> I schoûtèt bén mins il obeyixhèt må: djeu d' mots so les deus sinses di "schoûter". >> Si ti n' schoûtes nén, dji t' va fé voyaedjî: dji t' va pûni. >> èn nén schoûter dpus k' ene hawe: må schoûter. Dj' a on gamén ki n' schoûte nén dpus k' ene hawe ([[P.J. Dosimont]]). F. être indiscipliné. 3. croere et-z aconter. I n' fåt nén todi schoûter tot çk' on dit. N' el schoûte nén: gn a nén pus conteu d' crakes ! F. croire, accepter, admettre, tenir compte de, ajouter foi à. II. [v. a nén scrît coplemint] 1. tinde l' oraye po-z ôre. Schoûte on pô, schoûte ene miete, schoûtez ene gote. I schoûte azès ouxhs. Schoûte cwand k' on t' cåze ! Schoûte bén, Tchitcholyin, dji paye ene crinme a m' gamén, et après, ti petes å diale avou t' coine ki nos speye les orayes ([[A. Goethals]]). 2. [[Motî:roter droet|roter droet]]. Schoûtez cwand k' on vs dit åk. C' est bea èn efant ki schoûte bén. I n' el sepèt fé schoûter. Nén dandjî do bouxhî dso po les fé schoûter, da. F. obéir à. III. [v.s.c.] [[Motî:ratinde|ratinde]]. L' etermint schoûteut a l' ouxh ki li mnujhî åyaxhe clawé l' covra do waxhea ([[R. Dedoyard]]). F. attendre, patienter. >> schoûte ouy, schoûte dimwin: ratourneure dins on racontaedje po dire k' on ratind po rén. >> Li plouve aschoute: ele ratind divant d' rataker. ploure a solea schoûtant: ploure et fé do solea. Cwand i ploût a solia schoûtant, c' est sine k' i plourè co l' londmwin ([[ramexhné pa A. Balle]]). >>  schoûter après: ratinde après. I schoûtént après mi dvant l' ouxh. IV. si schoûter [v.pr.] 1. schoûter çou k' on dit luminme. >>  si schoûter pårler: cåzer bråmint et grandiveuzmint. 2. fé çou k' on sondje k' est bon. Si dj' m' åreu yeu schoûté, dji n' î åreu nén yeu stî, a vosse bal. Franwal: ahåyant po: suivre sa première idée. 3. shuve des noerès idêyes k' on-z a divins luminme (come cwè on-z est tofer malåde, evnd.). I s' schoûte ditrop: il est todi å docteur. F. s'angoisser, s'alarmer, s'inquiéter. Disfondowes: choûter, ascoûter, hoûter, hyoûter, choûtè hoûtî, choûtî, ascouter, tchoûter Etimolodjeye: latén auscultare (minme sinse). [[Imådje:siermint.jpg|framed|right|djuraedje schoûte al constitucion e walon (pa Claude Snaps a Bôvetchén, e 2000)]] | schoûte u aschoûte [f.n.] 1. cwålité do ci ki schoûte bén, (k' obeyixh bén). C' est co onk ki n' a nole schoûte. Dji djeure schoûte al constitucion et ås lwès do peupe bedje (siermint e walon da C. Snaps). C' est èn efant ki n'a pont d' aschoûte. Totes foû d' zeles, sins pus d' aschoûte, ele vont vey après leu pere ([[V. Carpentier]]). F. obéissance, docilité. >> n' awè nén pus d' aschoûte k' on djonne di tchén, k' on moulet: èn nén saveur schoûter. 2. [[Motî:termene|termene]] k' on-z est ki schoûte. Nos estans al schoûte di tolminme ké rclamaedje: gn a on live metou esprès po ça. Il est al schoûte. F. écoute. 3. çou k' on-z a oyou tot schoûtant. >> aveur boune schoûte: aveur oyou k' ça aléve bén. F. écho favorable. >> èn nén awè boune schoûte: èn nén vey les afwaires aler do bon costé. F. ne pas avoir bon espoir. On dit eto: [[Motî:maye|èn nén aveur boune maye]]. 4. totes les djins ki vs schoûtèt. F. auditoire, audience. >> awè d' l' aschoûte: awè des djins ki vs aschoûtèt. C' est èn ome k' a d' l' aschoûte. Franwal: ahåyant po: être influent. Disfondowes: choûte, ascoûte, ascoute, hoûte | schoûteu u aschoûteu, schoûteuse, aschoûteuse u schoûtresse, aschoûtresse [o.f.n.] 1. li ci (cene) ki schoûte po sawè çou ki n' el rigåde nén. Cåzez pus bas, i gn a kécfeye des aschoûteus. On dit eto: [[Motî:schoûteu-ås-ouxhs|schoûteu-ås-ouxhs]]. F. curieux, oreille indiscrète. 2. li ci (cene) ki schoûte li posse di radio. Cwand k' on cåze o posse, i n' fåreut nén dire ene sacwè ki pôreut sbarer les schoûteus. F. auditeur (trice). Disfondowes: choûteu(se), ascoûteu(se), choûtresse ascoûtresse, ascouteu, hoûteu | schoûtaedje u aschoûtaedje [o.n.] no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion et si rzultat) pol viebe "schoûter". I n' sårént sawè cwè k' après l' schoûtaedje des temons. Dji n' a måy admetou l' aschoûtaedje ås ouxh. Li schoûtaedje des efants, c' est come on les aclive, dai, ça ! F. audition, écoute, obéissance. Disfondowes: choûtèdje, ascoûtèdje, hoûtèdje, choûtadje, choûtâdje, ascoutâdje. | schoûta u aschoûta [o.n.] schoûte (cwålité do ci ki schoûte bén, k' obeyixh bén). I n' est nén må-djinti, mins i n' a pont di schoûta. C' est ene brake ci tchén la: pont di schoûta, pont d' rahouca ! F. obéissance, discipline. Disfondowes: choûta, ascoûta Etimolodjeye : [[cawete -a]]. | schoûtant u aschoûtant, schoûtante u aschoûtante I. [o.f.n.] 1. schoûteu(se) å posse. F. auditeur. 2. djin ki ratind s' toû (å docteur, so ene lisse). On dit eto: [[Motî:rawårdeu|rawårdeu]]. >> lisse (u: djivêye) des schoûtants: lisse di djins ki ratindèt po-z awè ene plaece. F. liste d'attente. II. [addj.] k' obeyixh bén. Waite on pô come il est bén schoûtant, vosse tchén. F. obéissant. | schoûtance u aschoûtance [f.n.] cålité d' onk ki schoûte bén. Pol ricete do bouneur des manaedjes : cwate u cénk potikets d' schoûtance avou cénk u shijh lives di douceur (L. Poulet). F. obéissance. | schoûtoe u aschoûtoe [o.n.] 1. pitite usteye k' on s' mete dins l' oraye, po mî schoûter. Il aveut les aschoûtoes del wåcman e ses orayes; comint årîz vlou k' il åreut oyou ene sacwè ? F. écouteur. 2. (po balter) l'oraye leyminme Drove tes schoûtoes ! I nos ont siervou on plat d' aschoûtoes et d' pesteloes (des orayes et des pîs d' pourcea). Come il est sourdaxhe, d' ene mwin, i drove onk di ses schoûtoes po n' rén piede del conversåcion ([[C. Massaux]]). Elle aveut trop pô d' ses deus schoûtoes po fé moussî dins s' cour çou k' i lyi racontéve ([[L. Somme]]). F. oreille, pavillon. Disfondowes: choûtwè, ascoûtwè, choûtoû, hoûteu, ascoutoû. | schoûtrale u aschoûtrale [f.n.] schoûtoe (oraye). Il ont des schoûtrales et i n' sårént ôre, on nez et i n' sårént oder ([[psåme]], ratourné pa [[G. Sfasie]]). F. écouteur. Disfondowes: choûtrale, ascoûtrale, hoûtrale, choûtrele. Mots d' aplacaedje : * [[Motî:Xhoutsiplou|schoûte-s'-i-ploût]]. * [[Motî:sins-schoûte|sins-schoûte]] * [[Motî:schoûteu-ås-ouxhs|schoûteu-ås-ouxhs]] Parintêye : * [[Motî:aschoûter 2|aschoûter 2]] (aprepyî po schoûter). * [[Motî:rischoûter|rischoûter]]