swele [o.n.] dinrêye avou on longou strin et on ptit fén grin, ki vént bén dins les pôvès teres (såvlon et schayisse), e sincieus latén, Secale cereale. E l' Årdene, dinltins, on n' magnive ki do pwin di speate u do pwin d' swele. Avou li strin d' swele, on fjheut des toets et des tchetoeres. On seméve sovint do swele dins les trucreyes. On dnéve do setch swele a respirer ås tchvås k' avént les brontches tcherdjeyes. On-z ecråxhive les coshets avou do swele (Jules Boulard). I n' magnèt k' do pwin d' swele et des canadas (J. Waslet). On fjheut des loyéns po loyî les djåbes avou do strin d' swele. Li pwin d' swele est pus macasse kel pwin d' frumint (P. Defagne). Po l' awousse, li fåtcheu esteut shuvou pa ses aidants ki rlevént l' djavea, el coûtchî so on loyén fwait avou do strin d' swele et î fé des djåbes (Georges Michel). On dit eto: rigon, waessin, blé, grin. F. seigle. >> Li swele voet voltî s' mwaisse eraler; u: i fåt kel swele vos vey raler cwand vos l' avoz semé: I nel fåt nén rcatchî dtrop. >> Li swele ès seme dins l' poussire, eyet l' grin dins les broûs: El fåt semer cwand i fwait setch. >> fé pesteler l' swele påzès biesses: ancyinne tecnike ki replaecive li rôlaedje, po kel swele ki leve sitokele. Disfondowes: swèle, swale, swèye, swaye, swâye, swane. Vîs scrijhas: soille (1330), soile (1305). Etimolodjeye : patwès latén "secale" (minme sinse). Coinrece Payis d' Dinant, Eter-Sambe-et-Mouze, Bote di Djivet, Basse-Årdene.
Imådje:Swele1.jpg||
A hintche: hayon d' swele (aireye ås pastekes); å mitan: les vetès påtes; a droete: ene maweure påte (poitraits saetchîs pa L. Mahin).
Parintêye:
- Mot d' aplacaedje swele-frumint
---