{{Wiccionaire-motî|tchôkî}}
<B><FONT COLOR="#ff0000">tchôkî</B></FONT> ([[Codjowaedje loukî|codjowaedje]]) 

<B>I.</B> [v.c.] 

<B>1.</B> fé [[Motî:moussî|moussî]] (ene grosse sacwè dins on trô). <I>Tchôke li broke e trô divant del tchessî a côps d' ma.</I> On dit eto: [[Motî:fôrer 2|fôrer 2]], [[Motî:herer|herer]], [[Motî:tchiker|tchiker]], [[Motî:sititchî|sititchî]]. <span lang=fr>F. enfoncer, faire pénétrer, introduire.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>> tchôkî el tiesse:</FONT> fé acroere. <I>On n' lyi såreût tchôkî çoula el tiesse.</I> <I>I n' lyi fåt nén tchôkî ça e s' tiesse.</I> <I>Vos n' estîz nén co rsouwés padrî vos orayes k' on vos tchôkéve totes ces biestreyes et ces mintreyes la dins l' tiesse come on etone del tchå a boudin dins des boyeas</I> ([[W. Bal]]). <span lang=fr>F. bourrer dans le crâne.</span> 

<B>2.</B> fé bodjî. <I>Tchôke ça pus lon !</I> <I>Li hiertcheu tchôke si berlinne divant lu</I> ([[Motî da Haust]]). On dit eto: [[Motî:tchôkî evoye|tchôkî evoye]], [[Motî:bouter|bouter]], [[Motî:poûssî|poûssî]], [[Motî:bôrer|bôrer]]. <span lang=fr>F. pousser, déplacer.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>> i (ele) ni va nén pus lon k' on nel tchôke:</FONT> c' est on (ene) nawe. Franwal: ahåyant po: <span lang=fr>indolent(e), nonchalant(e)</span>. 
<FONT COLOR="#0000ff">>> tchôkî å cou:</FONT> bouter (ene ote, evnd.) pa padrî. 

<B>3.</B> mete. <I>Tchôkîz on bwès dins l' feu !</I> <span lang=fr>F. mettre.</span> 

<B>4.</B> dimander cint côps li minme sacwè. <I>I m' a co vnou tchôkî po k' dji lyi dene di l' ovraedje</I> ([[A. Carlier & W. Bal]]). <span lang=fr>F. importuner, harceler, solliciter.</span> 

<B>5.</B> bôrer (rimpli astok). <I>Vola vosse banse plinne et tchôkeye.</I> 

<B>6.</B> siervi ene poye, tot djåzant d' on cok, d' èn oujhea. <I>Si vos vloz mete vos oûs a-z acover, i vs fåt èn ôte cok po tchôkî vos poyes.</I> Loukîz a : [[Motî:fortchôkî|fortchôkî]]. <span lang=fr>F. côcher, couvrir.</span> 

<B>7.</B> (pus vite al [[vwès a nén adjixhant sudjet]] : esse tchôkî, eye)
<I>a)</I> esse emacralé (êye). <I>L' efant ki vént å monde inte onze eures et meynute serè tchôkî</I> (A. Carlier & W. Bal). <span lang=fr>F. ensorceler.</span> 
<I>b)</I> aveur on [[Motî:tchôcmwår|tchôcmwår]]. <I>Dj' a co stî tchôkî ci nute ci; c' est dandjureus d' aveur bevou do foirt cafè.</I> <FONT COLOR="#0000ff">>> esse tchôké del måke:</FONT> aveur ene tchôde måke (on tchôcmwår). 

<B>II.</B> [v.s.c.] 

<B>1.</B> <FONT COLOR="#ff0000">tchôkî so</FONT> bouter (ovrer) foirt so (èn ovraedje). <I>Il esteut tins d' tchôkî so l' ovraedje.</I> <I>I n' fåt nén låtchî, c' est a tchôkî dsu a moirt !</I> Loukîz a : bôrer. <span lang=fr>F. travailler d'arrache-pied.</span> 

<B>2.</B> bouter, poûssî. <FONT COLOR="#0000ff">>> tchôkî al rowe:</FONT> bouter al tcherete (aidî reyussi ene sacwè). <FONT COLOR="#0000ff">>> les måjhires tchôkèt</FONT>; u: <FONT COLOR="#0000ff">li taeye tchôke:</FONT> (mot d' houyeu) gn a risse di ralaedje plin d' ene taeye. <span lang=fr>F. la galerie risque de s'effondrer.</span> 

<B>III.</B> <FONT COLOR="#ff0000">si tchôkî</FONT> [v.pr.] 

<B>1.</B> si fé moussî (ene sacwè dins s' coir). <I>Dji m' a tchôkî ene schete dins m' doet.</I> <span lang=fr>F. se piquer.</span> 

<B>2.</B> si [[Motî:stitchî|stitchî]], moussî. <I>Les djouwets divèt esse fwaits po ls efants èn si les saveur tchôkî el boke, et stronner.</I> <span lang=fr>F. se fourrer.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>> si tchôkî el påter° mågré l' Bon Diu:</FONT> moussî di tote foice dins on raploû, dins ene fiesse wice k' on n' vos vout nén. 

<B>3.</B> si [[Motî:cbouter|cbouter]]. <I>I drovèt tertos des ouys come les popes ki sont coûtcheyes dins les noûvès boesses padrî l' cwårea; les gaméns s' tchôkèt po mî vey </I>([[J. Calozet]]). <span lang=fr>F. se poussr, se bousculer.</span> 

<B>IV.</B> [viebe sins djin] (mot d' houyeu) risker d' aveur on ralaedje-plin. <I>I tchôke el taeye: i fåt lver l' daxhe.</I> <span lang=fr>F. y avoir des poussées aux parois.</span> 


Parintêye :
* [[Motî:tchôke|tchôke]]
* [[Motî:tchôca|tchôca]]
* [[Motî:tchôcaedje|tchôcaedje]], [[Motî:tchôcmint|tchôcmint]], [[Motî:tchôcåjhe|tchôcåjhe]]
* [[Motî:tchôkeu|tchôkeu]]
* [[Motî:tchôkeure|tchôkeure]]
* [[Motî:ritchôkî|ritchôkî]]
* [[Motî:fortchôkî|fortchôkî]]
* [[Motî:kitchôkî|kitchôkî]]


Vierbire :
* [[Motî:tchôkî evoye|tchôkî evoye]]