{{Wiccionaire-motî|tchame}}
[[Imådje:tchame.jpg|thumb|rowe di bwès d' on canon, wice k' on voet bén on tchame astoké pa deus rais]]
tchame 1 [f.n.]
1. (v.v.m. d' tchårlî, di cinsî, di tcheron) tchaeke des årvolowès pîces di bwès ki fjhèt l' [[Motî:djante|djante]] des rowes di bwès, sotnowes på bindadje di fier, et ki s' astokèt so les [[Motî:rai|rais]]. Les rowes di tchår avént shijh tchames, les cenes di berwete, cwate. Po fé ene rowe, li tchårlî fwait des rais, on [[Motî:moyoû|moyoû]] et des tchames ([[E. Pècheur]]). I fåt ene tchame po deus rais. On dit eto: [[Motî:djante|djante]]. F. jante de bois.
>> sitoker ene tchame: î emantchî les rais. Po stoker ene tchame, on xhorlêye les tchames avou l' [[Motî:xhore|xhore]] (ramexhné pa [[J. Haust]]).
>> aveur li dos come ene tchame: esse vôssé do dos, copurade cwand on dvént vî. D' ene pitite feme foirt vôssêye, on dit: avou s' dos, on freut ddja ene bele tchame (ramexhné pa [[E. Pècheur]]).
2. tchame d' on pousse rond soûmint d' on [[Motî:pousse|pousse]], k' on bastixh li [[Motî:siponte|sponte]] dissu.
3. tchame d' on sployon bwès ki toûne å dvant do [[Motî:siployon|sployon]], la k' on clawe li fier.
4. >> aveur ene sacwè e tchame: aveur ça ki toûne dins l' tiesse (come des tchames metowes ene dirî l' ôte po fé ene rowe). Ciste idêye la, c' est ene idêye ki nel cwite nén; il a ça e tchame ([[Guy Belleflamme]]). On dit eto: e [[Motî:trexhe|trexhe]]. F. idée fixe.
Etimolodjeye: bodje [[etimolodjeye gayele|gayel]] "cambo" (ki toûne).
Coinrece [[Lidje et Årdene]].
| tchamlou,
tchamlowe [addj. & o.f.n.]
1. k' a des crombès djambes (des djambes come des tchames). Il est tchamlou, il a stî faxhî so on tonea ! On dit eto: [[Motî:årvolou|årvolou]], [[Motî:schavlé|schavlé]]. F. cagneux.
2. må fwait, crawieus, tot djåzant d' on meube, d' èn emantchaedje. F. bancal.
| tchamteu [o.n.] [[Motî:tchårlî|tchårlî]] fjheu d' tchames.
| tchamler ([[Codjowaedje shofler|codjowaedje]]) [v.s.c.] aler d' [[Motî:bihaire|bihaire]], roter [[Motî:cron|cron]] (come li ci k' est tchamlou). I tchamele å roter (ramexhné pa [[J. Haust]]).
Sitindaedje do sinse:
* [[Motî:tchame 3|al tchame]] (sins k' on n' s' î atinde)
* [[Motî:tchame 4|tchame]] (djeu d' efants)
Parintêye:
* [[Motî:ritchamter|ritchamter]], [[Motî:ritchamler|ritchamler]]
* [[Motî:distchamter|si distchamter]], [[Motî:distchamler|si distchamler]]
----
[[rowe di bwès|Dipus d' racsegnes so les rowes di bwès]]
[[Categoreye:Motî]]