{{djermon motî}}

<FONT COLOR="#ff0000"><B>toirtchî</B></FONT> ([[Codjowaedje hertchî|codjowaedje]]) [v.c.] 

<B>1.</B> bén [[Motî:toide|toide]] (ene sacwè) e longueur. <span lang=fr>F. torcher, tordre.</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;toirtchî l' buzea:</FONT> [[Motî:sitronner|sitronner]].

<B>2.</B> toide, ployî. <I>Si on l' pind l' camionete après l' bul, on va toirtchî l' tchessi.</I> 

<B>3.</B> [[Motî:xhorbi|xhorbi]] (avou ene toitche, u ôte tchoi).
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;toirtchî s' cou:</FONT> xhorbi s' cou.

Disfondowes: <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">twartchî</FONT>, twârtchi, twârtcher, twartchè, twèrtchî, torcher, tortchî, tortchi, tôrcher</span>. 

Etimolodjeye: viebe bodje latén <I><span lang=la>torques</span></I> (Loukîz å [[Motî etimolodjike da Von Wartburg|FEW]] 13/2, 103a).

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>toitche</B></FONT> [f.n.]

<B>1.</B> pitit djavea di strin, toirtchî, et k' on-z î meteut l' feu. <span lang=fr>F. torche.</span>

<B>2.</B> (pa stindaedje) pile electrike. <span lang=fr>F. lampe de poche.</span>

<B>3.</B> (mot d' arkeyolodjisse) colé (bijou) des Romins et des Celes, fwait d' ene båre di metå k' a stî toirtcheye. <span lang=fr>F. torque.</span>.

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>toirtcheye</B></FONT> [f.n.] [[Motî:dobleure|dobleure]]. <I>Dji n' roveye nén totes les toirtcheyes ki vos m' avoz dné "po m' bén"</I> ([[R. Mayence]]). Riloukîz l' [[sinonimeye]]. <span lang=fr>F. raclée.</span> 

Disfondowes: <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">twartchèye</FONT>, twartchîye, torchée</span>. 

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>toirtchaedje</B></FONT> [o.n.] no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion eyet si adierça) pol viebe "toirtchî". <span lang=fr>F. torsion.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;toirtchaedje di boyeas:</FONT> maladeye des biesses et des djins. <span lang=fr>F. torsion intestinale.</span>


Parintêye:
* [[Motî:ritoirtchî|ritoirtchî]]
* [[Motî:ratoirtchî|ratoirtchî]]
* [[Motî:sitoirtchî|sitoirtchî]]
* [[Motî:distoirtchî|distoirtchî]]

----
* [[toirtchaedje des boyeas|Dipus d' racsegnes sol toirtchaedje des boyeas]].
* [[toitche (bijou)|Dipus d' racsegnes so les toitches (bijous)]].