[[File:Mape cizete.jpg|thumb|Li mape do mot "cizete" ([[PALW]] I, 9) mostere bén li stindowe do walon å sinse linwistike.]]
{{Wiccionaire-motî|walon}}
<FONT COLOR="#ff0000"><B>walon</B></FONT> 

<B>I.</B> [o.n.] 

<B>1.</B> (istoricmint, di 1200 <ref>date la kel vî vî walon est ddja diferin linwisticmint do vî vî picård ([[L. Remacle]]).</ref> a 1930 <ref>date la k' les linwincieus fwaiynut bén l' diferince, el Walonreye, inte li walon, li [[picård]] eyet l' [[gåmès]].</ref>) [[roman lingaedje]] djåzé el [[Motî:Nonne|Nonne]] des [[Bas Payis espagnols]] (pu [[Bas Payis otrichyins|otrichyins]]) ey el [[Principåté d' Lidje]]. <I>I djha co ki ç' vindeu cial d' Élessene djåzéve on walon tirant so l' flamind k' on comprindeut co assez åjheymint</I> (vîs papîs del djustice di Nameur, 1564). <span lang=fr>F. wallon.</span> 

<B>2.</B> (linwisticmint, après 1930) lingaedje do payis, del troke des lingaedjes d' [[Motî:oyi|oyi]], djåzé dispu l' onzinme sieke e payis d' [[Motî:Lidje|Lidje]], di [[Motî:Nameur|Nameur]], e [[Roman Payis]], e l' [[Årdene]] et e l' Ess do Hinnot (å [[Motî:Levant|Levant]] des arondixhmints di Twin eyet d' Sougniye).
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;vî walon:</FONT> lingaedje sicrît dins les bassès coûs d' djustice el Walonreye, divant 1600, et ki maxhe on motî administratif li minme po tos les lingaedjes d' oyi, avou des mots et des emantcheures di fråzes pår walones. rl a: [[Motî:scrîta|scrîta]]. 

<B>II.</B> <FONT COLOR="#ff0000">walon</FONT>, 
<FONT COLOR="#ff0000">walone</FONT> [addj.] a vey avou l'&nbsp;walon (li lingaedje), les Walons u l'&nbsp;Walonreye. <I>Li lingaedje walon, li tuzance walone.</I>

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>Walon</B></FONT>, 
<FONT COLOR="#ff0000"><B>Walone</B></FONT> u 
<FONT COLOR="#ff0000"><B>Walonde</B></FONT> [n.dj.] 

<B>1.</B> (istoricmint, di 1500 <ref>Prumî grand rashonnaedje des estats walon-cåzants (foû del Principåté d' Lidje) pa [[Tchårlukin]].</ref> a 1850 <ref>Askepiaedje do mot "Walonreye".</ref>) djin ki dmeure ezès [[Bas Payis espagnols]] (pu [[Bas Payis otrichyins|otrichyins]]) ou el [[Principåté d' Lidje]], et ki djåze on lingaedje roman, et nén do [[Motî:tîxhon|tîxhon]]. <I>Noû-York a stî askepyî pa des Walons... d'&nbsp;Avene, e France.</I> <span lang=fr>F. Wallon, Wallonne.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;i doet ås Walon et ås Tîxhons:</FONT> i doet des cwårs totavå; il a toplin des [[Motî:desse|desses]]. <span lang=fr>F. il est criblé de dettes.</span> 

<B>2.</B> (dispu 1850) djin ki dmeure el [[Motî:Walonreye|Walonreye]], u ndè provni. <I>Sont des Walons, sins manke, tos les cis et les cenes ki boutèt dins l'&nbsp;aroyaedje del Walonreye</I> (F. André et al, rat. pa [[L. Mahin]]). 

<B>3.</B> (v.v.m.) (di 400 a 900) lomaedje pås Francs, ki dimorént astok, di djins del Gåle beldjike ki cåzént roman, et nén tîxhon. 

Etimolodjeye: tîxhon "<span lang=de>Walha</span>" (Gayel, Cele), diné, divant Djezus-Cri, a on seul peupe vijhén des Tîxhons, les Voles.


Parintêye:
* [[Motî:Walonreye|Walonreye]]
* [[Motî:waloneu|waloneu]]
* [[Motî:walingant|walingant]]

Mots d' aplacaedje :
* [[Motî:waloncåzant|waloncåzant]]

Minme sourdant etimolodjike :
* [[Motî:Vonneche|Vonneche]]
* [[Motî:Walcoû|Walcoû]]
* [[Motî:Wålem|Wålem]]
* [[Motî:Walin|Walin]]
* [[Motî:Wancene|Wancene]]
* [[Motî:Wånrote|Wånrote]]


----
* [[walon|Dipus d'&nbsp;racsegnes sol lingaedje walon]]
* [[walon et tîxhon|Dipus d' racsegnes so l'&nbsp;vijhnaedje inte les Walons et les Tîxhons]]
* [[sicrîta|Dipus d' racsegnes so l' vî walon]]


== Sourdants ==
<references/>