xhiner ([[Codjowaedje copiner|codjowaedje]]) I. [v.s.c.] fé des crons movmints avou s' vizaedje, sovint po s' fote d' èn ôte. Il aveut des mwins come des trouwales, avou des gros nuks a ses doets; i vs fijheut xhiner tot vs dinant l' mwin ([[M. Hicter]]). F. grimacer. >>  xhiner des dints: mostrer les dints po fé sogne (peu). Si on s' metreut tertos Nozôtes, les djins did ci A lyi xhiner des dints ? K' elle ervåye dins s' payis ([[P. Fourny]]). II. [v.c.] rifé les djesses da kéconk, po rire di lu. Ni xhinoz nén vosse fré ! Loukîz a : [[Motî:rixhiner|rixhiner]], [[Motî:xhinårder|xhinårder]]. F. singer. Disfondowes: chiner, chinè, hègnî. Etimolodjeye: viebe fwait sol bodje [[etimolodjeye latene|latén]] simius (séndje). | xhene [f.n.] 1. çou k' mostere li vizaedje do ci, del cene ki xhene. Ké xhene, cwand on n' lyi a dné k' deus biyokes ! Come i s' tournéve après leye, tot estené, ele lyi fjha-st ene clignete et ene dimeye xhene k' on åreut polou prinde po, on sorire ([[J.P. Dumont]]). Ossu vraiy k' ene xhene di mårticot fwait spiyî les muroes, dji vs el di: vos estoz amoreus ([[A. Maquet]]). F. grimace, moue, singerie. >> Fé des xhenes ås stoeles: esse moirt, esse sitindou sol dos, ça fwait ki l' vizaedje a l' air di fé des xhenes åzès stoeles. F. être mort. 2. vizaedje ki xhene. I tere ene drole di xhene. On dit eto: [[Motî:pote|pote]], [[Motî:mawe|mawe]]. F. tête, gueule, bouille, moue. >>  fé l' xhene so (åk): mostrer avou s' vizaedje k' on n' inme nén. I fwait l' xhene so tot. F. grimacer, rechigner, faire la moue. 3. [[Motî:masse 2|masse]] (di [[Motî:cwarmea|cwarmea]]). F. masque. >>  xhene d' apoticåre: a) essegne k' i gn aveut ås [[Motî:apoteke|apotekes]]. F. enseigne. b) [[Motî:mene 1|seure mene]]. F. mine renfrognée. Disfondowes: chène, chine, higne, chigne, hègne, hime. | xhinêye [f.n.] xhene. Våt mî rire ki tchoûler, li xhinêye est pus bele. F. imitation, singerie. Disfondowes: chinêye, chinâye, hègnêye | xhinåd, xhinåde I. [o.f.n] 1. onk, ene ki s' fote des djins dirî leu dos. Ci xhinåd la a todi l' air di s' fote di vos. Les xhinåds djhént, di vey li ptit mingurlet påpåd ki Miyin aveut yeu sol tård: "Ça arive co bén avou les vîs roncins". ([[A.Laloux]]). On dit eto: [[Motî:mocrê|mocrê]]. [[Motî:foteu|foteu d' djins)). F. sot, railleur, moqueur, taquin. 2. [[Motî:pelant|pelante]] djin. On dit eto: [[Motî:haeyåve|haeyåve]], [[Motî:haemåve|haemåve]]. F. importun. II. [addj. purade padvant] ki xhene. >>  xhinåde air: air di deus air, k' on voet bén k' c' estpo s' fote. Li mwaisse sierveu aveut ene pitite xhinåde air cwand il a respondou. Loukîz a : [[Motî:difotant|difotant]], [[Motî:difotant|difotant]], F. air goguenard, narquois railleur. >>  Xhinåd: onk des persounaedje des [[Les Ipocondes (teyåte)|Ipocondes]]. Disfondowes: chinaud(e), chinâ, âde, chinârd, hignâd, hignaurd, hignârd, -âde. | xhinaedje [o.n.] no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion eyet si adierça) pol viebe "xhiner". F. imitation, grimace. >> xhinaedje d' on brut: fråze ki rshonne a on brut, on criyaedje di biesse. F. mimologisme. | xhinant, xhinante [addj. purade padvant] ki xhene. Il aveut todi l' minme xhinant vizaedje. La ene ene xhinante djin ([[Motî da Forir|H. Forir]]). F. grimaçant. Parintêye : * [[Motî:rixhiner|rixhiner]]. * [[Motî:raxhiner|raxhiner]]. * [[Motî:xhinårder|xhinårder]]. * [[Motî:Lixhime|Lixhime]] (no d' famile) Omonimeye coinrece * [[Motî:schiner|schiner]] (dimander, briber ås ouxhs). ---- * [[xhinaedje d' on brut|Dipus d' racsegnes so les xhinaedjes di bruts]].