{{Wiccionaire-motî|xhiner}}
<FONT COLOR="#ff0000"><B>xhiner</B></FONT> ([[Codjowaedje copiner|codjowaedje]]) 

<B>I.</B> [v.s.c.] fé des crons movmints avou s' vizaedje, sovint po s' fote d' èn ôte. <I>Il aveut des mwins come des trouwales, avou des gros nuks a ses doets; i vs fijheut xhiner tot vs dinant l' mwin</I> ([[M. Hicter]]). <span lang=fr>F. grimacer.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp; xhiner des dints:</FONT> mostrer les dints po fé sogne (peu). <I>Si on s' metreut tertos Nozôtes, les djins did ci A lyi xhiner des dints ? K' elle ervåye dins s' payis</I> ([[P. Fourny]]). 

<B>II.</B> [v.c.] rifé les djesses da kéconk, po rire di lu. <I>Ni xhinez nén vosse fré !</I> Loukîz a: [[Motî:rixhiner|rixhiner]], [[Motî:xhinårder|xhinårder]]. <span lang=fr>F. singer.</span> 

Disfondowes: <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">chiner</FONT>, chinè, hègnî.</span> 

Etimolodjeye: viebe fwait sol bodje [[etimolodjeye latene|latén]] <span lang=la>simius</span> (séndje). 

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>xhene</B></FONT> [f.n.] 

<B>1.</B> çou k' mostere li vizaedje do ci, del cene ki xhene. <I>Ké xhene, cwand on n' lyi a dné k' deus biyokes !</I> <I>Come i s' tournéve après leye, tot estené, ele lyi fjha-st ene clignete et ene dimeye xhene k' on åreut polou prinde po, on sorire</I> ([[J.P. Dumont]]). <I>Ossu vraiy k' ene xhene di mårticot fwait spiyî les muroes, dji vs el di: vos estoz amoreus</I> ([[A. Maquet]]). <span lang=fr>F. grimace, moue, singerie.</span>
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;Fé des xhenes ås stoeles:</FONT> esse moirt, esse sitindou sol dos, ça fwait ki l' vizaedje a l' air di fé des xhenes åzès stoeles. <span lang=fr>F. être mort.</span> 

<B>2.</B> vizaedje ki xhene. <I>I tere ene drole di xhene.</I> On dit eto: [[Motî:pote|pote]], [[Motî:mawe|mawe]]. <span lang=fr>F. tête, gueule, bouille, moue.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;fé l' xhene so (åk):</FONT> mostrer avou s' vizaedje k' on n' inme nén. <I>I fwait l' xhene so tot.</I> <span lang=fr>F. grimacer, rechigner, faire la moue.</span>

<B>3.</B> [[Motî:masse 2|masse]] (di [[Motî:cwarmea|cwarmea]]). <span lang=fr>F. masque.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;xhene d' apoticåre:</FONT>
<I>a)</I> essegne k' i gn aveut ås [[Motî:apoteke|apotekes]]. <span lang=fr>F. enseigne.</span> 
<I>b)</I> [[Motî:mene 1|seure mene]]. <span lang=fr>F. mine renfrognée.</span>

Disfondowes: <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">chène</FONT>, chine, higne, chigne, hègne, hime</span>. 

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>xhinêye</B></FONT> [f.n.] xhene. <I>Våt mî rire ki tchoûler, li xhinêye est pus bele.</I> <span lang=fr>F. imitation, singerie.</span>

Disfondowes: <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">chinêye</FONT>, chinâye, hègnêye</span>.

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>xhinåd</B></FONT>, 
<FONT COLOR="#ff0000"><B>xhinåde</B></FONT> 

<B>I.</B> [o.f.n] 

<B>1.</B> onk, ene ki s' fote des djins dirî leu dos. <I>Ci xhinåd la a todi l' air di s' fote di vos.</I> <I>Les xhinåds djhént, di vey li ptit mingurlet påpåd ki Miyin aveut yeu sol tård: "Ça arive co bén avou les vîs roncins".</I> ([[A. Laloux]]). On dit eto: [[Motî:mocrê|mocrê]]. [[Motî:foteu|foteu d' djins)). <span lang=fr>F. sot, railleur, moqueur, taquin.</span> 

<B>2.</B> [[Motî:pelant|pelante]] djin. On dit eto: [[Motî:haeyåve|haeyåve]], [[Motî:haemåve|haemåve]]. <span lang=fr>F. importun.</span> 

<B>II.</B> [addj. purade padvant] ki xhene. 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;xhinåde air:</FONT> air di deus air, k' on voet bén k' c' est po s' fote. <I>Li mwaisse sierveu aveut ene pitite xhinåde air cwand il a respondou.</I> Loukîz a: [[Motî:difotant|difotant]], [[Motî:difotant|difotant]], <span lang=fr>F. air goguenard, narquois railleur.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;Xhinåd:</FONT> onk des persounaedje des [[Les Ipocondes (teyåte)|Ipocondes]].

Disfondowes: <span lang=wa-feller><FONT COLOR="#800080">chinaud(e)</FONT>, chinâ, âde, chinârd, hignâd, hignaurd, hignârd, -âde</span>.

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>xhinaedje</B></FONT> [o.n.] no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion eyet si adierça) pol viebe "xhiner". <span lang=fr>F. imitation, grimace.</span> 
<FONT COLOR="#0000ff">>>&nbsp;xhinaedje d' on brut:</FONT> fråze ki rshonne a on brut, on criyaedje di biesse. <span lang=fr>F. mimologisme.</span> 

| <FONT COLOR="#ff0000"><B>xhinant</B></FONT>, 
<FONT COLOR="#ff0000"><B>xhinante</B></FONT> [addj. purade padvant] ki xhene. <I>Il aveut todi l' minme xhinant vizaedje.</I> <I>La ene ene xhinante djin</I> ([[Motî da Forir|H. Forir]]). <span lang=fr>F. grimaçant.</span>


Parintêye :
* [[Motî:rixhiner|rixhiner]].
* [[Motî:raxhiner|raxhiner]].
* [[Motî:xhinårder|xhinårder]].
* [[Motî:Lixhime|Lixhime]] (no d' famile) 


Omonimeye coinrece
* [[Motî:schiner|schiner]] (dimander, briber ås ouxhs).


----
* [[xhinaedje d' on brut|Dipus d' racsegnes so les xhinaedjes di bruts]].