five [f.n.]

1. montêye del timperateure do coir d' ene djin u d' ene biesse ås tetes, ådzeu d' on soû, diferin d' ene sôre di biesse a l' ôte (37 grés Celsius po les djins). Li five monte; li five ritoume, ritchait; apåjhî u rapåjhî l' five. F. "fièvre, température, hyperthermie.". >> fé del five: aveur del five. Li 30 di djun, gn a ene minêye di gripe ki cmince a cori dins nosse binde; gn a bråmint ki fjhèt del foite five et n' saveur moussî foû do lét télmint k' i tronnèt (E. Pècheur). >> five fagnrece: sôre di five k' on-z atrapéve dins les payis d' fagnes. F. "fièvre des marais, malaria". >> boton d' five: boutchrê. F. "herpès labial". >> djaene five: maladeye des djins k' on-z atrape pal hagneure d' on picron. F. "fièvre des marais, malaria". >> five ås crexhoûles: maladeye des bovrins avou del five et des crexhoûles. F. "theilériose, trypanosomiase".

2. efoufiaedje, håsse di fé scrire, di cåzer, di fé ene sacwè. Li five aveut rtoumé po ç' shijhe la (L. Hendschel). Cwand on scrît l' walon å djoû d' ådjourdu, on-z a mwints côps "li five do discotaeyaedje", on scrît des dmeyès faflotes, des cwårts d' accint, des tîces di tchapeas (L. Hendschel). I n a pus k' des strouks di cabu E nosse cotjhea, Et t' n' as-st e l' åme Ki les båjhes di totes les comeres C' e-st ene laide five (L. Warnant). Dji baloujhive miernou po rapåjhi mes fives (G. Smal). Loukîz a : dår. F. "fièvre, excitation, délire, désarroi, trouble". >> esse dins les fives; u : >> esse acsût des fives: èn pus saveur çou k' on dit, come cwand l' five monte foirt. On dit eto esse dins les tchamps, aveur li tiesse avå les cwåres. Wadjans, aveut dit l' tortowe, ki vos n' arivroz nén Divant mi sol schate-pire ! :: Serîz acsûte des fives ? Dimanda l' live, l' air ewaerêye Lafontinne, ratourné di Jean Rode). F. "délirer". >> mete dins les fives: stombyî, efoufyî. Bén pus k' on pasmint d' tins c' est ene sacwè k' el mete divins les fives, et çoula dispoy k' il est tot gamén (J.P. Dumont). F. "exciter, passionner".

| fivlote [f.n.] pitite five. F. "fébricule".

| fivreus, fivreuse [addj. purade padvant] k' a del five. F. "fièvreux".